KİRA TESPİT DAVALARINDA BEDEL, HARÇ VE VEKALET ÜCRETİ
Kira parasının tespitine ilişkin 6098 sayılı TBK’nun 344 maddesinde, “tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerlidir” düzenlemesi getirilmiştir. Burada tarafların kira sözleşmesi akdederken bir yıldan sonraki kira bedellerini serbest olarak belirleyebilecekleri fakat bu belirlemenin ikinci yıldaki kira bedeli ile birinci arasındaki farkın yani artırımın bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamasından fazla olamayacağı kuralı konulmuştur. Maddenin devamında şayet kira akdi esnasında bir sonraki yılın kira bedeli ile ilgili bir anlaşma yapılmamışsa ne yapılacağı düzenlenmiştir. bir sonraki 3. fıkrada ise “Taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli, hâkim tarafından tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenir. Her beş yıldan sonraki kira yılında bu biçimde belirlenen kira bedeli, önceki fıkralarda yer alan ilkelere göre değiştirilebilir.” hükmü getirilmiştir. Yani taraflar kira akdi yapılırken, beş yıl sonunda kira bedelinin ne olacağına dair bir anlaşma yapmış olsalar da yapmamış olsalar da mahkeme yoluyla kira bedelinin rayiç kira oranlarına göre yeniden belirlenmesinin talep edilebileceği ve bu belirlemenin hakim tarafından nasıl yapılacağı açıklanmıştır.
İşte bu hükme dayanarak açılan kira bedelinin tespiti davalarında mahkemeye yatırılacak harcın ne kadar olacağına dair bazı mahkemelerin farklı kararlar verdiği görüldüğünden, söz konusu davada alınması gereken harcın bir aylık kira bedeli üzerinden mi, kira bedelleri arasındaki fark bedel üzerinden mi yoksa yıllık kira bedeli üzerinden mi alınması gerektiği bu yazımızda açıklanmıştır.
492 Sayılı Harçlar Yasasında kira tespit davalarında harcın aylık kira parasına göre mi, yoksa yıllık kira parasına göre mi hesap edileceğine dair bir açıklık bulunmamaktadır. 07.07.1965 tarih ve 5/5 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında, en kısa ve en az külfetli bir usul uygulanması, en az masraf yapılması ilkesinden hareket edilerek, aylık kira parası esas alınmak suretiyle görevli mahkemenin tayin edileceği kabul edildiğinden aylık kira parasının tespitine ilişkin davalarda da aynı ilkelere dayanılarak aylık kira farkı üzerinden harç alınması gerekeceği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle mahkemece aylık kira farkı üzerinden harç hesaplanması gerekir. (YARGITAY 6. Hukuk Dairesi Esas Yıl/No: 2015/2640 Karar Yıl/No: 2016/564 Karar tarihi: 28.01.2016)
YARGITAY 3. Hukuk Dairesi’nin 26.12.2017 tarihli 2017/15454 E. ve 2017/18281 K.sayılı kararı da bu yöndedir.
Ayrıca yeri gelmişken belirtilmemiz gerekirse bazı mahkemelerin kira bedelini belirlerken net olarak belirlediği görülmektedir. Bu şekildeki kararlar da hatalıdır. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 15.06.2016 tarih, 2015/9180 Esas, 2016/4680 Karar sayılı ilamı ile, davalının kiracılık süresi düşünüldüğünde hak ve nesafet indirimi yapılması ve kira bedelinin brüt olarak tespit edilmesi gerektiği ve vekalet ücretinin kabul edilen yıllık fark üzerinden hesaplanması gerekti içtihat edilmiştir.